Εσωτερικός διάλογος και συστημική οπτική.

Εσωτερικός διάλογος και συστημική οπτική.

Εμπειρίες που βιώνουμε διατυπώνονται μέσα μας με βάση κάποια κριτήρια που μας έχουν περάσει, κατά κύριο λόγο οι γονείς μας, ή οι άνθρωποι που μας έχουν μεγαλώσει. Για παράδειγμα αν μία οικογένεια έχει σαν αρχή ότι πρέπει να είσαι πάντα επιβλητικός για να πάρεις αυτά που θες από την ζωή, και το παιδί δεν ασπάζεται αυτό τον τρόπο προσέγγισης ή δεν μπορεί, ή δεν θέλει να τον υποστηρίξει, μπορεί να νιώσει ανεπαρκής ως προς τους γονείς του ή την κοινωνία. Η συστημική οπτική υποστηρίζει ότι βλέπουμε τους εαυτούς μας μέσα από τον “φακό” που έχει ορίσει η οικογένεια μας. Δηλαδή αν πάρουμε πάλι σαν παράδειγμα την οικογένεια που περιέγραψα πιο πάνω, θα δούμε ότι αυτή η οικογένεια έχει ορίσει στο παιδί ότι η αξία του αντικατροπτίζεται από το πόσο επιβλητικό μπορεί να γίνει, και από τα πράγματα που θα “κερδίσει” έχοντας αυτή την στάση ζωής.

Το παιδί με την σειρά του, μπορεί να νιώθει ανεπαρκής επειδή δεν πληρεί αυτή την εικόνα, και ακούγοντας τους γονείς να του λένε τι παραπάνω πρέπει να κάνει για να χωρέσει σε αυτή την εικόνα, εσωτερικεύει όλα τα πράγματα που δεν είναι, ενώ θα έπρεπε να βλέπει και όλα αυτά που είναι. Αυτή μας η εικόνα δεν είναι υπαρκτή, αλλά την έχουμε φτιάξει, πολλές φορές ασυνείδητα.

”Χάνοντας” τον εαυτό μας κατά αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται μέσα μας ένας μονόλογος, ο οποίος αποτελείται από επικριτικές φωνές, που μειώνουν το άτομο και δεν το αφήνουν να εξελιχθεί. Το παιδί, μεγαλώνοντας βρίσκει τον εαυτό του να νιώθει ότι κάνει πάντα τις λάθος επιλογές, με βάση τα θεμέλια που έχει χτίσει η οικογένειά του.

Αντιθέτως, αν μια οικογένεια αφήσει το παιδί να χτίσει τον εαυτό του μέσω των εμπειριών του με πιο ευέλικτο τρόπο, αυτό θα δημιουργήσει μέσα στο παιδί διαλόγους, ως προς το ποιος είναι, γιατί, και τι διαλέγει να είναι μέσα από αυτό το εύρος εμπειριών που δεν περιορίζεται από τους γονείς. Συναισθηματικά, το παιδί θα έχει την ελευθερία να πειραματιστεί και να σχηματίσει μία συστημική οπτική για τον εαυτό του, η οποία θα το αντιπροσωπεύει πιο πολύ, και έτσι δεν θα το περιορίζει ή/και αφοπλίζει, αφού δεν θα νιώθει την κριτική των γονιών του αν δεν “χωρέσει” στην δική τους συστημική οπτική.

Ενδιαφέρουσα είναι η δουλειά της Peggy Penn, οποία δίνει βάση στην ανάσυρση θετικών εσωτερικών διαλόγων, ακόμα και αν υπάρχουν αρνητικές φωνές, στο να διαλέγουμε να επικεντρωνόμαστε στις θετικές κυρίως, με σκοπό την αυτοβελτίωση και την διαλλακτικότητα. Άσχετα από την συστημική οπτική που έχουμε αναπτύξει, δηλαδή την αρνητική, και αυτοκατηγορηματική λόγω της περιορισμένης ελευθερίας συναισθημάτων που μας έχουν ορίσει οι γονείς μας, ή την πιο θετική προσέγγιση που καταλήγει σε παραγωγικότητα και εξέλιξη, η Penn (1998,2004) πρεσβεύει την θετική συστημική οπτική, δηλαδή την αναπαραγωγή μόνο των θετικών ιδεών για τον εαυτό μας, ώστε να μπορέσει να υπάρξει διάλογος και επομένως εξέλιξη του εαυτού μας, παρά τις αρνητικές που μας καθηλώνουν και καταλήγουν σε μονολόγους αυτοκαταστροφικούς, που αναπαράγονται μέσα μας εξαιτίας των “εσωτερικών γονιών” που πολλές φορές υπερισχύουν άθελά μας.